Добавить в цитаты Настройки чтения

Страница 64 из 68

37.Alanlar - (Göytürk Türkcəsi: As/Ar; Çincə Alan/A-Lan/Yancai; eski Yunanca: Ἀλανοί; Latınca: Alani/Halani) — on iri sarmat tayfalarından biri.əsasən irandilli və iranmənşəli olmuşlar. E.ə. II əsrdən roksolan adı ilə məlumdurlar. Eramızın ilk əsrlərində köçəri alan tayfaları Azovyanı və Ön Qafqazın çöl bozqır rayonlarında məskunlaşmışdılar. I - II əsrlərdə alan tayfaları Cənubi Qafqaz ölkələrinə - Qafqaz Albaniyasına, İberiyaya, habelə Atropatenaya, Kiçik Asiyaya və Roma imperiyasının bir sıra əyalətlərinə tez-tez talançı basqınlar edirdilər. IV əsrin ikinci yarısında tayfalar hunlar tərəfindən darmadağın olundular və qismən hun tayfa ittifaqına daxil edildilər. Miladi dövrün başlanğıc illərində isə bölmələr böyük bir hissəsi Volga çayını keçərək Don çayı civarlarına, Krım və Şimali Qafqaz torpaqlarına gələrək bu bölgələrdə uzun illər hakimiyyət qurmuşlar.[4]

38.دايرهالمعارف بزرگ اسلامي، زير نظر كاظم موسوي بجنوردي،تهران: مركز دايرهالمعارف بزرگ اسلامي، 1367، ج 13، ص 51

39.Midiya - Midiya (q.yun. Μῆδοι), Mada (q. fars Māda-)[2] və ya Maday (ivr. מָדַי‎, translit Maday) — e.ə. 728–e.ə. 549-cu illərdə mövcud olmuş qədim şərq imperiyasi,[5] eləcə də şimalda Araz çayı və Elbrus dağına, şərqdə Dəşti-Kəvir səhrasına, qərbdə isə Zaqros dağlarına qədər uzanan tarixi regiondur. Dövlət ilkin dövrdə tarixi Azərbaycan və ya Şimali İran ərazisində yaransa da tezliklə genişlənərək Ön Asiyanın ən güclü dövlətinə çevrilmiş, bölgə xalqlarının tarixində böyük iz qoyaraq, mədəniyyətinə güclü təsir etmişdir.Mada tayfa ittifaqı əsasən Cənubi Azərbaycandan şərqdə və cənub-şərqdə yerləşən vilayətlərdə təşəkkül tapmışdı.Herodot onları farslar kimiAri adlandırmış və irandilli olmuşlar.

40. Bax: بويس، موي، تاريخ كيش زرتشت، ترجمه همايون صنعتيزاده، تهران: توس 1375، ج 2 (هخامنشيان). ص 9],

41. Bax: مهينفرن، سياره «پاسارگاد» در دانشنامة جهان اسلام، زير نظر غلامعلي حداد عادل، تهران: بنياد دايرهالمعارف اسلامي، 1375، ج 5، ص 423].

42.Bax: Herodotun Behistun kitabəsindənaşağıdakı formulyasiyanı təkrarlaması maraqlıdır: “Bardiya II Kambizlə, bir anadan vəbir atadandır..

43.Bax: Ktesi KindiyskininFotiusun rəvayətiində. Persika. VII-XI Kitablar, (8)

44.Bax: Dandamaev .M.A. Əhəmənilər dövlətinin siyasi tarixi. - S. 55.

45.Hirkaniya -Antik dövrlərdə Xəzər dənizinin cənubunda mpövcud olmuş tarixi bir vilayət.

46.Pont (Yunanca: Πόντος, Pontos) antik Yunanca "dəniz" anlamına gəlir. Amasiyalı Strabon tərəfindən Qara dənizin cənub sahilininqədim adı.

47.Vavr qalası - Massagetlərin Taliyadakı əsas qala şəhəri. Bu qala Talış dağlarındakı, Lənkəran rayonunun Bəlləbur knd ərazisindəki Babər(Bəlləbur) qalasına uyğun gəlir.

48.Suz – İranın cənubunda tarixi bir vilayət.

49.Bax: Cekkob. Ebbott. Böyük Dara.Moskva “Çentrpoliqraf” 2003

50.Bax: Herodot. “Tarix” əsəri”., II kitab «Evterpa», § 1

51.Bax: Herodot.”Tarix” əsəri., III kitab «Тaliya», § 89

52.Qalileya - (ivr. הַגָּלִיל‎, ha-Qalil, «əyalət, dairə, ərazi sahəsi»; ərəbcə. الجليل‎‎ əl-Cəlil) — İsrailin şimalında, Livan ilə sərhəddə yerləşən tarixi bir bölgə. Qərbdə Aralıq dənizi, cənubda İsrailvə şərqdə İordan vadisi ilə həmsərhəddir. Ənənəvi olaraq Yuxarı və Aşağı Qalileyaya bölünür.

53.Finikiya çölü – Antik dövrlərdə Livan və Suriya səhrasının adı.

54.Nəbati -Antik dövrlərdə Ön Asiyada mövcud olmuş ərəbdilli padşahlıq

55.Sinay yarımadası – Afrika il Asiya arasında Misirə bağlı olan bir yarımada.

56.Pelusiyaşəhəri – Qədim Misirdə şəhər.

57.Sais şəhəri – Antik dövrlərdə Misirdə şəhər.

58.Memfis şəhəri – Qədim Misirdə şəhər.

59.Nubiya – Misirin cənubunda bir tarixi vilayət və səhra.

60.Bax: Herodot. “Tarix” əsəri,. III kitab.”Taliya”, § 9. Bunun sayəsində ordusunu dəvələrlə ona çatdırılan içməli su ilə təchiz ilə etdi.

61.Fələstin – Ön Asiyada , Aralıq dənizinin şərq sahilində tarixi bir vilayət.

62.Bax: Herodot. Tarix. III Kitab.”Taliya”, § 9

63.Bax: Herodot. Tarix. III kitab “Taliya”,, § 44—45

64.Bax:Herodot. Tarix. III kitab.”Taliya” § 19

65.Bax:Herodot. Tarix. III kitab.”Taliya” § 4.

66.Bax:KtesiKanidiski. Persika əsəri. XII – XII kitab,, (10)

67.Bax:Qədim şərq tarixi üzrə Xrestomatiya yazısı.. М., 1963. s. 165.

68.Bax:Herodot. Tarix. III kitab.”Taliya”§ 10].

69.Bax:Damdamaev M.A. Əhəməni dövlətinin siyasi tarixi.. — s. 57.

70.Bax:Herodot. Tarix. III kitab “Taliya”,, § 139.

71.Bax:Herodot. Tarix. III kitab “Taliya”,, § 11.

72.Bax:Herodot. Tarix. III kitab “Taliya”,, § 12.

73.Bax:Polien.Strataqemlər. VII kitab, 9

74.Bax:Damdamaev M.A. Əhəmənilər dövlətininsiyasi tarixi. – S.57-58.

75.Bax:170 kq-dan çox) gümüş.

76.Kirenika – Antik dövrdə mövcud olmuş tarixi bir vilayət.

77.Bax:Diodor Siciliyalı. Tarix kitabxanası. X kitab(fraqmentlər), 15.

78.Bax: «Evterpa», § 181

79.Bax:Herodot. Tarix” əsəri. III kitab “Taliya”,, § 2.

80.Bax:Damdamaev M.A. Əhəmənilər dövlətinin siyasi tarixi. S. 59—61

81.Bax:Herodot. Tarix. III kitab “Taliya”,, § 17

82.Bax:Herodot. Tarix. III kitab “Taliya”,, § 19.

83.Bax:Strabon. Coğrafiya. III kitab, I hissə, § 54 .

84.Bax:Damdamaev M.A. Əhəmənilər dövlətininsiyasi tarix. — s. 61—62.

85.Bax:Herodot. Tarix. IV kitab “Melpomena”, § 27—29

86 Bax:Herodot. Tarix. IV kitab “Melpomena”, § 30—37

87.Xvarasan – Bax Xorasan.

88.Ekbatana – Bax Həmədan şəhəri. - Ekbatana(q.ədfars: Aqbatan,aramiאַחְמְתָא, q.yun. Ἀγβάτανα , lat. Ecbatana,ivr. אַחְמְתָא‎, Nabonidin xronikası və Bisütun yazılarında bAqmatana)— Herodotun "Ἐκβάτανα" kimi qeyd etdiyi.Midiyanın ən böyük şəhərlərindən biri. İ. M. Dyakonov yazır ki, bu şəhər qədim Midiyanın ürəyi idi. Şəhər mənbələrdə daha çox Astiaqın paytaxtı kimi xatırlansa da, digər maday hökmdarlarının hakimiyyəti dövründə də siyasi və mədəni mərkəz Ekbatan olub. Sonuncu Midiya hökmdarı Astiaqın Fars qiyamını yatıra bilməməsi nəticəsində farslar tərəfindən işğal olunub və bu hadisə Midiyanın süqutu ilə nəticələnib.

89.Fars ərazisi – Antik dövrlərdə İranın cənubunda, Fars körfəzi sahilində bir tarixi vilayət.

90.Bax:Ktesi. Persika. XII – XIII hissələr.

91.Bax: Avesta. V.İ.Abayevin rəyli muhazirəsi.(1982-1983) гг.).Sxenvali ”Respublika” 2016. s. 206.

92.Bax: Schmitt, Rüdiger (1989). «Atossa». Encyclopaedia Iranica. vol. 3. Encyclopaedia Iranica Foundation. ISBN 0-7100-9121-4

93.Bax: Schmitt, Rüdiger (1989). «Atossa». Encyclopaedia Iranica. vol.

94.Encyclopaedia Iranica Foundation. ISBN 0-7100-9121-4.

95.Demokedes von Kroton. In: Gesnerus 23, 1966, S. 213—229, hier: 226 und Anm.

96.Amestrida - (Qədim Fars Amāstrī-; V əsr) - Fars şahı Kserksinarvadı . Otananın (və ya Onof) qızı - MÖ 522-də Bardia'ya qarşı sui-qəsd təşkil edən yeddi nəcib Farsdan biri. Bundan sonra I Dara taxta çıxdı və o Otananın qızı Fatima ilə evləndi. Otan, bacısı I Daranınarvadı oldu, sonra Amestris doğdu, daha o, sonra Kserksinarvadı oldu. Amestrida I Daranın böyük oğlu Kserksin qardaşı Masistanın qızı əmisi oğlu Artainte ilə evləndi.

97.Arston - II Kirin Kasandanadan olan qızı

98.Elam – Antik dövrlərdə İranın cənub-qərbində mövcud olmuş dövlət. Elam ərazisində Ön Asiyanın ən qədim mədəniyyətlərindən biri yaradılmışdı. Elam İranın cənubunda yerləşirdi və qərbdə İkiçayarası ilə həmsərhəd olmuşdu. Elamdan axan ən böyük çaylar Kərha və Karun qədim zamanlar Fars körfəzinə, indi isə Şətt ül-Ərəb çayına tökülür. İkiçayarasını keçən Dəclə və Fərat çayları birləşib Şətt ül-Ərəb çayını təşkil edirlər. Kərha və Karun çayları arası antik dövrdə Suziana adlanırdı. Suziana münbit və məhsuldar torpaqlara malik olmuşdur.