Добавить в цитаты Настройки чтения

Страница 63 из 68

Mardoni Qobri oğlu (q.yun. Μαρδόνιος; e.ə. VI əsr – e.ə. 479, Plateya) – Yunan-İran müharibələri dövründə fars sərkərdəsi. Plateya döyüşündə həlak olmuşdur.

İntafern - Intafernus (qədim yunan Ίνταφέρνης, qədim farsca Vindafarnâ), I Dara ilə birlikdə Yalançı Smerdisi devirən yeddi nəcib Farsdan biridir.

Famir – Sak çarı.

Homarq – Sak çarı.

Fərəmərz – Rüstəmin fars qızından olan oğlu.

Cahangir – Rüstəmin oğlu

Banu Göşasp – Rüstəmin qızı

Ədəbiyyat

1.Hellespont - İngilis dilindən tərcümə edilib-Çanaqqala, Gelibolu yarımadasından Gelibolu Boğazı olaraq da bilinir və ya Hellespont kimi Klassik Antik dövrdən də, Türkiyənin şimal -qərbində, Avropa ilə Asiya arasında qitə sərhədinin bir hissəsini təşkil edən və Asiya Türkiyəsini ayıran, dar, təbii bir boğaz və beynəlxalq əhəmiyyətli bir su yoludur.

2.Frakiya - Bax: Trakiya (Bolqar dilində: Тракия Тrakiya, Türk dilində: Trakya, Yunan dilində: Θράκη Traki) - Cənub-Şərqi Avropada cənubdan Bolqarıstan, şimal-şərqi Yunanıstan və Türkiyənin Avropa qitəsindəki torpaqlarını əhatə edən, tarixi çox zəngin bir bölgə. Türkiyə sərhədləri içindəki sahəsi 23.764 km² olan bu bölgənin üç dəniz ilə sərhədi vardır: Qara dəniz, Mərmərə dənizi və Egey dənizi.

3.Skitlər – Şərqi Avropa və Orta Asiyada yaşamış İrandilli Ari tayfası.

4.Egey dənizi – Aralıq dənizinin daxilində, Türkiyə ilə Yunanıstan arasında yerləşən dəniz.

5.Arqavan – İran ordusu ilə Massagetlər arasındadöyüşün baş verdiyi məntəqə. Bu Azərbaycan respublikasının Masallı rayonu ərazisində yerləşən Arkevan və ya Ərkivan məntəqəsi ilə uyğun gəlir.

6.Sakalilavraka – Antik döpvr mənbələrində sakların yaşadıqları tarixi ərazilərdən birinin adı. Mənbələr bu tarixi vilayətin Xəzər dənizinin qərb sahillərində yerləşdiyini qeyd edirlər və bu indiki Şirvan ərazisidir.

7.Pasarqad – Əhəməni imperiyasının paytaxtlarından biri.

8.Babil – Antik dövrlərdə Ön Asiyada mövcud olmuş qədim şəhər dövləti. Qalıqları İraq respublikasının eyni adlı vilayətində yerləşir.

9.Sard – Antik dövrlərdə kişik Asiyanın qərbində, Egey dənizi sahilində mövcud olmuş şəhər və Lidiya dövlətinin paytaxtı olmuşdur.

10.Avesta – Bax Atəşpərəstlərin müqəddəs kitabı.

11.Zərdüşt peyqəmbər – Atəşpərəstlərin peyqmbəri.

12.Araks çayı – Bax indiki Araz çayının Antk yunan mənbələrindəki adı.

13.Marqiana – Orta Asiyada tarixi vilayət.

14.Barz dağları – İndiki İranda l-Bərz dağları.

15.Sepitrata çayı – Antik mənbələrdə Massagetiyada mövcud oluş çayın adı və indik İranda Sefidrud çayı ilə uyğun gəlir.

16.Taliya dağları – Antik mənbələrdə Talış dağlarının adlarından biri.

17.Kaspi dağları – Antik mənbələrdəQafqaz dağlarının adı.

18.Andiya – İndiki İranda antik mənbələrdə mövcud olmuş tarixi bir vilayət.

19.Baktriya – Orta Asiyada tarixi bir vilayət.

20.Səmərqənd – Orta Asiyada tarixi birr vilayət.

21.Ratbara - Antik mənbələrdə Sefdrud çayı sahilində yerləşən bir məntəqə. Bu məntəqəmuasir İranın Gilan vilayətində yerləşən Rudbar məntəqəsi ilə uyğun gəlir.

22.Lidiya – Antik mənbələrdə Kiçik Asiya yarımadasının qərbində yerləşən dövlət. Lidiya çarlığı — Lidiya, Anadoluda Tunc dövründən II minilliyin ikinci yarısında hökm sürən çarlıqdır. Maians adlı bir qəbilənin yaşadığı bilinən bölgəyə qədim zamanlarda Lidiya deyilirdi.Paytaxt Sardis şəhəri olmuşdur.Şərqdə Fripiya ( Afyon , Eskişehir , Kütahya ), şimalda Mysia (Balıkesir), qərbdə Ailoia və Ioania ( İzmir ) , cənubda Karia ( Aydın , Muğla) və Homer ilə əhatə olunmuşdur.

23.Assuriya – Assuriya və ya Aşşur – Orta Tunc dövründə Yuxarı Dəclə çayının ətraflarında yerləşən ərazi. Adı burada mövcud olmuş qədim Aşşur (akkadca: Aššur; ərəbcə: أشور Aššûr; yəhudicə: אַשּׁוּר Aššûr) şəhəri ilə bağlıdır. Daha sonralar, Aşşur İmperiyası Yaxın Şərqdə, Misirdə və Anadoluda böyük əraziləri tərkibinə daxil edən qüdrətli bir dövlətə çevrilmişdir. Aşşur (Assuriya) dövləti – Babildən şimalda yaranmışdır. Bu dövlət b.e.ə. VIII–VII əsrlərdə güclü dövlət olmuşdur. Babil, Suriya, Fələstin əraziləri Aşşur tərəfindən işğal olunmuşdur. E.ə. 605-ci ildə Aşşur dövləti Babil və Midiya tərəfindən süquta yetirildi və torpaqları iki dövlət tərəfindən bölündü.

24.Hind – Antik mənbələrdə Hindistanın qərbinə verilən ad.

25.Misir – Afrikanınşimal-şərqində mövcud olmuş quldar dövləti.

26.Sarmat – Şərqi avropada mövcud olmuş irandilli tayfa.

27.Qaf dağları – Antik mənbələrdə Qafqaz dağlarının adlıarından biri.

28. Bax: Herodot”tarix” əsəri.I Hissə-Kilo.35-37..Lakin qədim mənbələrin bir qismi böyük Kuruşun(II Kirin) Təhmirə ilə(Tomirislə) döyüşdə heç də həlak olmadığını bildirirlər və bunu bir neçə antik mənbələr təsdiqləyir. Belə ki Herodotla bərabər digər antik müəlliflər də özlərinin əsərlərində böyük Kuruşun(II Kirin) çariça ilə döyüşdə əsla ölmədiyini dönə-dönə qeyd edirlər. Onlardan biri Artakseks Mnemonunhəkimi və antik tarixçiKtesi qeyd edir ki, “Böyük Kir Dərbint tayfaları ilə döyüşdə ağır yaralanır və aldığı bu ağır yaradan üç gün sonra Pasarqad şəhərində vəfat edir.”

29.Toxarlar - Toxarlar (yun. Τοχάριοι)-Mərkəzi Asiyanın qədim xalqlarından biri. Erkən orta çağda oğuzlaraqarşı çıxmış, lakin məğlub olmuşlar. Bir müddət uyğurlarla da döyüş meydanlarında qarşılaşmışlar. Hind-Avropa dillərinə mənsub idilər. Taciklərin babası hesab olunur.

30.Usunlar - Usunlar ya da Wusunlar ya da Vusunlar, (Çincə: 乌孙 və ya 烏孫, Wūsūn), Xan sülaləsi dönəmində Tanrı dağlarının şimalı və Balxaş gölünün cənubunda yaşamış köçəri tayfadır.

31.Sarmatiya – Şərqi Avropada tarixi bir vilayət. Sarmatlar — Azərbayca

32.Boqort qalası - Tihraxuda ölkəsində bir qala. Bu qalanı Rüstəm öz bacısı Apşeron üçün tikdirmişdi. Azərbaycanın Şamaxı rayonunda eyni adlı qala var. Buğurt qalası.

33.Haomavarqlar – Massaget tayfalarından biri.

34.Sakavraka – Bax Şirvan

35.Amid – Şimali Mesopotomiyada tarixi bir vilayət.

36.Sakasena -(Shakashen, Yunan Σακασηνήν, Farsca Sakasena-Sakana - "Sakların məskunlaşdığı ərazi") müasir Azərbaycan ərazisindəki tarixi bölgədir. 7-6-cı əsrlərdə mövcud olmuş keçmiş nüvə. E.ə. e. İskit krallığı İşkuz. Adını sonradan Qafqaz Albanlarının qəbilə birliyinə daxil olan İskitlərin (şərq ənənəsində olan Saklar) İran dilində danışan qəbilələrindən aldı. Ehtimal olunur ki, Saklar, Albanlarla birlikdə Qafqaz Albaniyasındakı ən böyük qəbilə birliyi idi .