Добавить в цитаты Настройки чтения

Страница 21 из 68

- Əgər onun həqiqətən də qulağı yoxdursa və buna inandığım halda onu oyatsam, məni əminəm ki o məni yerindəcə öldürəcək!

Fatimənin şahı ziyarət etmək növbəsi gələndə o hər şeyi atasının istədiyi kimi etdi. O, əlini diqqətlə padşahın sallanının altına basaraq qulağının kəsildiyini gördü. Səhər tezdən qızı bu barədə atasına məlumat verdi. Otan bu barədə dərhal iki dostuna danışdı və indi bundan sonra nə etməli olduğunu soruşdu. Bu zaman Krezin məsləhəti ilə II Kirin yuxusunda xatırlanan Hiştaspın oğlu Daranı Suza çağırmağı məsləhət gördü və onlar da qəbul etdilər. Dara kifayət qədər məşhur idi və atası İranın əyalətlərindən birinin satrapı idi və Dara da onun yanında idi. Altı sui-qəsdçi satrap oğlunun gəlişini bilən kimi onu öz çevrələrinə gətirdilər və sui-qəsd iştirakçılarının sayı 7 nəfərə çatdı. Əvvəllər öz işlərinin nəticəsi nə olursa olsun bir-birlərinə xəyanət etməyəcəklərinə dair and içdilər. Onlar bundan sonra necə hərəkət edəcəyini müəyyənləşdirmək üçün dərhal gizli iclaslara başladılar. Dara o, saxtakarı öldürmək üçün Farsdan gəldiyini, indi təşəbbüskarların dairəsinin genişləndiyinə görə dərhal hərəkət etmək lazım olduğunu söylədi. Otan hələ hazır olmadıqlarına, ortaqlarının sayının artırılmasına ehtiyac duyduğuna və yeddi nəfərin imperatorluğu dəyişdirmək üçün yetərli olmadığını bildirdi. Otan Daranın cəsarətini və qətiyyətini yüksək qiymətləndirir, lakin diqqətli və düşünülmüş hərəkətlərin əlverişli bir nəticə təmin edəcəyinə inanırdı. Dara, Otanın təklif etdiyi hərəkətin qəbuledilməz olduğunu bildirdi.

- Bir çox insan bizim planlarımızı öyrənsə o zaman bütün tədbirlərə baxmayaraq mükafat üçün bizə xəyanət edəcəklər! – deyə Otan dedi.

- Xeyr, biz müstəqil hərəkət etməli, şübhə doğurmamalıyıq. Biz dərhal saraya getməli, Smerdisin mənzillərinə girməli və gəlişimizin əsl məqsədindən şübhələnmədən əvvəl onu öldürməliyik! - deyə Hiştasp oğluDara cavab verdi.

- Biz onun yanına gələ bilmərik, çünki saraydakı bütün qapı və qapılarda gözətçilər var vəbunu etməyimizə icazə verməzlər. Mühafizəçiləri öldürməyə çalışsaq bir qarışıqlıq yaranacaq, həyəcanla daha çox gözətçi qaçacaq və uğursuz olacağıq! – deyə Otan dedi.

- Mühafizəçilər çox çətinlik yaratmayacaqlar onlar bizi tanıyırlar və zadəganlarımız şübhə doğurmadan onları keçməyimizə imkan verəcəkdir. Xüsusilə düşünməyə vaxt vermədən sürətlə hərəkət etsək məqsədimizə çata bilərik. Üstəlik desəmki Farsdan şah üçün vacib bir xəbərlər gəlmişəm və dərhal ona təqdim etməliyəm lap yerinə düşər! - deyə Dara cavab verdi.

Dara və Otan arasındakı mübahisə zamanı digər sui-qəsdçilər susdular. Yalnız QobriDaranı dəstəklədi və o tez bir zamanda kralın mənzillərinə girib onu öldürməyə söylədi. Amma çirkin Midiya sehrbazlarının aldatmasına dözməkdənsə, imperatorluq gücünü özlərinə aid olan farslara qaytarmaq üçün ölmək daha yaxşıdır! – deyə Qobri dedi.

Nəhayət, hamı bununla razılaşdı və planlarını həyata keçirməyə hazırlaşmağa başladı. Bu vaxt şəhərin başqa bir yerində çox faciəvi hadisələr baş verdi. Hər iki sehrbaz, şah Smerdis və qardaşı Patizitin II Kirin həqiqi oğlu olması barədə söz-söhbət gedirdi. Burada II Kambizin əmri ilə həqiqi Smerdislərin Prekasp tərəfindən öldürülməsi barədə şayiələr yayılmışdı. Düzdür bütün bu deyilənləri şəxsən Preksasp özü rədd etdi. Bu zaman sehrbazlar Prekaspı Smerdisin sağ olduğunu açıq şəkildə elan etməyə vadar etmək üçün bir yol tapdılar. Bunun üçün sehrbazlar sarayın yaxınlığındakı meydanda bir çox insan topladılar və Prekaspın qüllələrdən birindən onlara müraciət etməsini təklif etdilər. Prekasp yüksək bir yerdə mövqe tutdu və orada möhkəmləndi. Sehrbazlar, II Kambizin qardaşının öldürülməsi barədə şayiələrə zidd olan farsları qanuni monarxın taxta sahib olduğuna inandıracağına ümid edirdilər. Ancaq Prekasp çoxdan şübhələnmişdi və yalançı bir açıqlama ilə ictimaiyyət qarşısında danışmaq təklifi onun vicdanına toxundu. Çarəsiz vəziyyətdə olan Prekasp buna son qoymağın əsl vaxtının gəldiyinə qərar verdi. O, ancaq sehrbazların təklifini qəbul etmiş kimi davranaraq o qalaya qalxdı və danışmağa başladı. Hər kəsə həqiqətən bir cinayət törətdiyini etiraf etdi. O sehrbaz Smerdisin aldatma nəticəsində hökmranlığını qınadı və bütün dinləyicilərini təcavüzkarı devirməyə və qanuni Fars sülaləsinin hakimiyyətini bərpa etməyə çağırdı. İnsanlar Prekaspı bir səs çıxarmadan və qarışdırmadan tamamilə heyrət içində dinlədilər.Əyanlar və saray mühafizəçiləri nə edəcəyini anlaya bilməmişdən əvvəl Prekasp qəfildən nitqini yarımçıq qoydu və aşağı düşdü. Bu sui-qəsdçinin saraya doğru getdiyi anda baş verdi və tezliklə hadisə barədə onlara məlumat verildi. Otan indi yenidən şaha qarşı sui-qəsdin təxirə salınmasını təklif etdi vəiştirakçıların Prekaspın vəhyləri ətrafında səs-küy azalana qədər gözləmələrinə bildirdi. Lakin Dara sehrbazların Prekaspın çıxışından sonra və dərhal təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirəcəklərini söylədi. Sui-qəsdçilər qətiyyətsiz vəziyyətdə durarkən göydə uçan bir sürü quş gördülər, daha yaxından araşdırıldıqda iki qarğa ardınca yeddi şahin çıxdı. Sui-qəsdçilər bunu yuxarıdan gələn bir işarə kimi gördülər və onları hərəkətə çağırdılar. Bu yeddi suiqəsdçilərəİnof, İdern, Norondabad, Mardoni, Barsis, Atafern, Dara və Hiştaspa daxil idilər və Qobri sonra gəldi[90] Onlar sarayın qapısına tərəf getdilə və mühafizəçilər Daranın təxmin etdiyi kimi reaksiya göstərmədilər. Bu zaman yeddi yüksək rütbəli şəxsin yaxınlaşmasından qorxan mühafizəçilər ayrılıb onları içəri buraxdılar. Sui-qəsdçilər sarayın daxili mənzillərinə girib otaqlardan birinin qapısını qoruyan xidmətçi ilə qarşılaşdılar. Xidmətçi mühafizəçilərin niyə bu yad adamları içəri buraxdıqlarını soruşurdu. Onları xidmətçini öldürərək içəri girməyə qərar verdilər və dərhal niyyətlərini həyata keçirdilər. Bundan xəbər tutan maqlardan biri yay, digəri nizə aldı və bu zaman sui-qəsdçilər otağa girdilər. Yay yaxın döyüşdə yararsız oldu və sehrbaz onu ataraq qaçmağa başladı. Başqa bir sehrbaz bir müddət nizə ilə özünü müdafiə etdi və iki hücumçunu yaralayıb yerə yıxdı. Digər üçü silahlı sehrbazla döyüşməyə davam etdi, Dara və Qobri qaçan sehrbazın dalınca qaçmağa başladılar.

Maq qaçaraq qaranlıq bir otaqda gizləndi. Qobri daha çevik idi və onu kəmərdən tutub kömək üçün Daranı çağırdı. Qılıncını yelləyən Dara vuruş üçün əlveri anı seçdi.

- Deş, niyə tərəddüd edirsən deeşş? -deyə Qobri qışqırdı.

- Bilmirəm, səni incitməkdən qorxuram! - deyəDara cavab verdi.

- Fərq etməz, tez ol vuurr..r! - deyə Qobri qəzəbli bağırdı.

Dara qılıncını çəkdi, Qobri də əlini tərpədərk sehrbaz yerə yıxıldı. Bu zaman Daranın qılıncı onun ürəyin içinə sancıld və o yerə sərildi. Onlar birlikdə cəsədi işığa sürüklədilər və ölmüş sehrbazın başını kəsdilər. Onlar eyni şeyi başqa bir sehrbaz olan Patizitin cəsədi ilə də etdilər. Sonra sui-qəsdçilər iki yaralı istisna olmaqla sehrbazların başlarının nizəyə keçirib sevinərək şəhərin küçələrinə çıxdılar. Fars əsgərlərini padşahın qanuni bir hökmdar deyil, sehrbaz və aldadıcı olduğunu və bunun üçün onu öldürdüklərini izah edərək silahlanmağa çağırdılar.

15.Atossa(Ati)

Atossa (qədim yunan Ἄτοσσα, qədim fars dilindən Utauθa, Avestan: Hutaosā; e.ə. 550 - təqribən 475 ya da e.ə. 515) - əhəmənilər sülaləsinin nüma-yəndəsi, II Kirin Ka-sandana ilə qızı və Kral II Kambiz, Qaumata və I. Daranın arvadı olmuşdur. Göründüyü kimi, şah Viştaspanın arvadı Avestan Xutaosanın adını daşıyırdı ki, bu adın da mənası "ədalətli kalça"[91] dır. Əvvəlcə Atossa qardaşı II Kambizin qanunu taxta varisliyə görə nigahlı arvadı idi vəvaxtdan bəri şah qanunlara sahib olma hüququnu aldı. II Kambizinölümündən sonra yeni şah özünü II Kambizin Bardiya (Smerdis) kiçik qardaşı elan edən saxtakar Qaumata ilə evləndi. Eramızdan əvvəl 522-ci ildə. e. Dara bir zadəgan Otananın köməyi ilə hakimiyyəti ələ keçirdi. O bacısı Artiston və qardaşı qızı Parmis ilə birlikdə onu İran şahı olaraq tanıyan qəsbkarın arvadı oldu[92].Dövrünün ən savadlı qadınlarından biri olanAtossa yazmağı bilirdi və şah sarayının şəxsən rəhbərlik edirdi.Böyük Daranın atasının ölümündən sonra şah taxtına çıxmasına imkan verərək böyük hörmət və nüfuza sahib oldu. I Daranın da böyük oğulları vardı (Masist, Kyosun Artabazan, başqaları bizə məlum deyil)[93]. Kserksin sehrbazların təsiri altına düşməsi və Atossa tərəfindən təzyiq altında Babildə və Yunanıstanda məbədlərin dağıdılmasına səbəb oldu. Herodotun yazdığı kimi (VII, 3) .Atossa həmişə istədiyinə çatırdı və ona görə şəşahzadə Yunan kölələrinə simpatiya bəsləyirdi. Herodot "Tarixi" əsərində Atossanın sinəsində qanayan bir şiş olduğunu, özünü çarşaflara bükdüyünü və insanlardan qaçdığını xatırladır. Sonda kölələrdən biri olan həkim Demokeda şahzadənin şişini götürməsinə icazə verməyə razı saldı. Atossa I Daradan ən az üç oğlan dünyaya gətirdi: Əhəmən,Hiştaspa və Masist. Bir versiyaya görə Atossa I Kserksi şah edir[94]. Əksinə, Filip Qeisse və Markvart Miçler, Atossanın xərçəng deyil, mastit olduğuna inanırdılar[95]. Kserksdən əlavə olmasından əvvəl, ehtimal ki, eramızdan əvvəl 515-dən əvvəl öldü. LakinHerodot və Esxil Atossanın eramızdan əvvəl 480-ci ildə IKserksin Yunanıstana qarşı yürütdüyü kampaniya zamanı hələdə canlı olduğunu göstərir. Qədim yunan tarixçisi Tir Aspasiusagörə Atossa oğlu Kserksin əlində öldü. Atossa da digərləri kimi Bardiyanın ölümünü hazırladı Fatimə ilə bərabər bu sui-qəsdin ən yaxın iştirakçılarından birinə çevrildi. Tezliklə saxta maq kral Smerdesin ölümü sarayda yayıldı və hamı biri-birinə dəydi. Hətta öz otağında dustaq kimi əyləşən Kassandana belə bu xəbəri eşidəndəşoka düşdü. Bütün bunları anlaya bilməyənb Kasandana bir anda öz-özünə sual verdi: