Страница 72 из 96
— Kiedy mogę wejść na pokład?
— Ach, w każdej chwili, nawet dziś.
— Co będzie z kontrolą sanitarną?
— Proszę o tym nie myśleć. Wszystko już załatwione. Inżynier odpowiadał mu niemal pobłażliwie, tak mu się przynajmniej wydało.
— Nie umiem dobrze przegrywać — pomyślał. A głośno rzekł:
— To wszystko. Oprócz Browna wszyscy możecie się uważać za członków załogi. Brown zechce odpowiedzieć mi jutro na pytanie, które mu zadałem. Mc Guirr, ma pan przy sobie te papiery do podpisu?
— Mam, ale nie tu. Są w dyrekcji. Pójdziemy tam?
— Dobrze.
Pirx wstał. Wszyscy uczynili to samo.
— Do zobaczenia — skinął im głową i wyszedł pierwszy. Inżynier dogonił go przy windzie.
— Pan nas nie doceniał, komandorze… Całkowicie odzyskał dobry humor.
— Jak mam to rozumieć?
Winda ruszyła. Inżynier podniósł ostrożnie cygaro do ust, by nie strącić siwego stożka popiołu.
— Naszych chłopców nie da się tak łatwo odróżnić od… zwyczajnych.
Pirx wzruszył ramionami.
— Jeżeli są z tego samego materiału co ja — powiedział — to są ludźmi, a czy powstali przez jakieś sztuczne zapłodnienie w probówce, czy w sposób bardziej obiegowy — nie obchodzi mnie to wcale.
— Och, nie, nie są z tego samego materiału!
— A z jakiego?
— Proszę wybaczyć, to tajemnica produkcyjna.
— Kim pan jest?
Winda stanęła. Inżynier otworzył drzwi, ale Pirx, czekając na odpowiedź, nie ruszył się z miejsca.
— Chodzi panu o to, czy jestem projektantem? Nie. Pracuję w dziale public relations.
— I jest pan kompetentny, by odpowiedzieć mi na kilka pytań?
— Naturalnie, ale chyba nie tu?
Ta sama sekretarka wprowadziła ich do dużego pokoju Konferencyjnego.
Za długim stołem stały dwa rządy foteli w idealnym ordynku. Siedli u końca owego stołu, tam gdzie leżała otwarta teczka z umowami.
— Słucham pana — rzekł Mc Guirr. Popiół spadł mu na spodnie, zdmuchnął go, Pirx zauważył, że inżynier ma przekrwione oczy i nadmiernie równe zęby. Sztuczne pomyślał. — Udaje młodszego, niż jest.
— Czy ci, którzy… nie są ludźmi, zachowują się jak ludzie? Spożywają posiłki? Piją?
— Tak.
— Po co?
— Aby złudzenie było zupełne. Dla otoczenia; rzecz oczywista.
— Więc muszą się potem tego… pozbywać?
— No, tak.
— A krew?
— Proszę?
— Czy mają krew? Serce? Czy krwawią — zranieni?
— Mają… pozory krwi i serca — powiedział Mc Guirr, dobierając słów z wyraźną ostrożnością.
— Co to znaczy?
— Że tylko dobry specjalista lekarz, po wszechstro
— A ja nie?
— Nie. Oczywiście, wyłączając zastosowanie jakichś specjalnych urządzeń.
— Rentgena?
— Pan jest domyślny! Ale nie będzie go pan miał na pokładzie.
— Tego nie wymyślił żaden fachowiec — rzekł spokojnie Pirx. — Mogę mieć tyle izotopów ze stosu, ile zechcę, no i muszę też mieć na pokładzie aparaty do defektoskopii; rentgen całkiem mi więc niepotrzebny.
— Nie mamy zastrzeżeń co do tej aparatury, o ile zobowiąże się pan nie używać jej do żadnych i
— A jeżeli się nie zgodzę?
Mc Guirr westchnął i dusząc cygaro w popielniczce, jakby nabrał do niego nagle obrzydzenia, rzekł:
— Komandorze… pan stara się to nam utrudnić, jak się tylko da!
— To prawda! — serdecznie odparł Pirx. — Więc oni mogą krwawić?
— Tak.
— I to jest krew? Także pod mikroskopem?
— Tak, to jest krew.
— Jakeście to zrobili?
— Imponujące, nie? — Mc Guirr uśmiechnął się szeroko. — Mogę panu powiedzieć tylko bardzo ogólnikowo: zasada gąbki. Podskórnej, specjalnej gąbki.
— To ludzka krew?
— Tak.
— Po co?
— Na pewno nie po to, aby wywieść w pole pana. Proszę zrozumieć, przecież nie dla pana uruchomiona została produkcja kosztem miliardów dolarów! Oni muszą wyglądać tak, być tacy, aby w żadnych okolicznościach nikomu z pasażerów czy i
— Chodzi o uniknięcie bojkotu waszych „produktów”?
— O to też. No i o komfort, o wygodę psychologiczną…
— A pan potrafi ich rozróżnić?
— Tylko dlatego, że ich znam. No… są sposoby… gwałtowne… ale przecież nie będzie pan używał siekiery!
— Pan mi nie powie, czym oni się różnią od ludzi pod względem fizjologicznym? Oddychanie, kaszel, rumieńce…
— Ach, to wszystko zostało zrobione. Są różnice, pewne, ale powiedziałem już panu: poznałby się na nich tylko lekarz.
— A pod względem psychicznym?
— Mózg mają w głowie! To nasz największy triumf! — rzekł Mc Guirr z prawdziwą dumą. — „Inteltron” umiejscawiał go dotychczas w kadłubie, bo był zbyt wielki. Dopiero my pierwsi przenieśliśmy go do głowy!
— Powiedzmy, drudzy: pierwsza była Natura…
— Cha, cha! No, więc drudzy. Ale szczegóły są tajemnicą. To multistat monokrystaliczny, z szesnastoma miliardami elementów dwójkowych!
— A czy to, do czego są zdolni, także jest tajemnicą?
— Co pan ma na myśli?
— Na przykład to, że mogą kłamać… w jakim zakresie mogą kłamać… że mogą utracić panowanie nad sobą więc i nad sytuacją…
— Owszem. To wszystko możliwe.
— Dlaczego?
— Dlatego, że to nieuniknione. Wszelkie — mówiąc obrazowo — hamulce, wprowadzone w sieć neutronową, czy krystaliczną, są względne, są do pokonania. Mówią to, bo pan powinien znać prawdą. Zresztą, jeśli choć trochę zna pan literaturą przedmiotu, wie pan, że robot, który by zarazem umysłowo dorównywał człowiekowi, a nie był zdolny do kłamstwa czy oszukiwania, jest czystą fikcją. Można produkować albo pełnowartościowe równoważniki człowieka, albo marionetki. Trzeciej drogi nie ma.
— Istota zdolna do pewnych czynów tym samym musi być zdolna do i
— Tak. Oczywiście, to jest nierentowne. Na razie przynajmniej. Psychiczna wszechstro
— Co pan mówi!
— Oczywiście, wliczywszy koszty wszystkich badań, które budowę poprzedziły. Będziemy te automaty oferowali produkowane, być może, z taśmy; i pewnie je nawet udoskonalimy, chociaż to już chyba niemożliwe. Dajemy panu to, co mamy najlepszego. Utrata więc panowania nad sobą, jakieś załamanie się, chociaż nie do wykluczenia, będzie z reguły mniej prawdopodobne aniżeli u człowieka w tej samej sytuacji!
— Czy były robione takie doświadczenia?
— Oczywiście!
— I ludzie stanowili próby kontrolne?
— Było i tak.
— Sytuacje katastrofalne? Grożące zagładą?
— Właśnie takie.
— A rezultaty?
— Ludzie są bardziej zawodni.
— A jak z ich agresywnością?
— Chodzi panu o ich stosunek do człowieka?
— Nie tylko.
— Może pan być spokojny. Mają wbudowane inhibitory, tak zwane układy wyładowania wstecznego, amortyzujące niejako potencjały agresji.
— Zawsze?
— Nie, to niemożliwe. Mózg jest układem probabilistycznym, nasz także. Można w nim zwiększać prawdopodobieństwo określonych stanów, ale nigdy nie ma się całkowitej pewności. Mimo to — i pod tym względem przewyższają człowieka!
— A co się stanie, jeśli będę próbował strzaskać któremuś głowę?
— Będzie się bronił.
— Czy będzie usiłował mnie zabić?
— Nie, ograniczy się do obrony.
— A jeśli jedyną możliwością obrony będzie atak?
— Wtedy zaatakuje pana.
— Proszą mi dać te umowy — powiedział Pirx. Pióro skrzypiało w ciszy. Inżynier złożył formularze i schował je do teczki.
— Pan wraca do Stanów?
— Tak, jutro.
— Może pan zakomunikować przełożonym, że postaram się wycisnąć z nich wszystko najgorsze — rzekł Pirx.
— Rozumie się! Na to właśnie liczymy! Bo nawet w tym najgorszym jeszcze są lepsi od człowieka! Tylko…
— Pan chciał coś powiedzieć?
— Pan jest człowiekiem odważnym. Ale… we własnym interesie doradzam ostrożność.