Страница 124 из 131
przeto(daw.) — więc, zatem.
przygodzić się(daw.) — przydarzyć się.
niełacno(daw.) — niełatwo, trudno.
nieszporny— tu: poważny, dostojny; nieszpory— przedostatnia, wieczorna część liturgii godzin, to jest cyklu codzie
cnić się(daw.) — tęsknić za czymś, martwić się, nudzić.
spłonić się(daw.) — zaczerwienić się.
Zawisza Czarny z Garbowa— (ok. 1370–1428) polski rycerz, przez pewien czas na służbie króla Węgier Zygmunta Luksemburskiego.
Jan Farurej z Garbowa— rycerz, brat Zawiszy Czarnego.
Mikołaj Powała z Taczewa— (ok. 1380–ok. 1415), rycerz i dyplomata, powołany do rady woje
Paszko (Paweł) z Biskupic, zwany Złodziej— rycerz, uczestnik bitwy pod Grunwaldem.
Władysław II Jagiełło— (ok. 1362–1434), syn wlk. księcia Olgierda, wielki książę litewski, król Polski od małżeństwa z Jadwigą (1386). Dwukrotnie ochrzczony (przez matkę Julia
Władysław Opolczyk— (ok. 1330–1401), książę opolski, le
ziemia dobrzyńska— obszar na wschód od Torunia, zagarnięty przez Krzyżaków wskutek bezprawnej umowy z księciem Władysławem Opolczykiem.
Konrad von Jungingen— 1355–1407, wielki mistrz zakonu krzyżackiego w latach 1393-1407, zręczny polityk, umiejętnie rozgrywający konflikty między książętami litewskimi.
Żmudź— historyczna nazwa tzw. Dolnej Litwy, nizi
Witold Kiejstutowicz, zwany Wielkim— (ok. 1350–1430), wielki książę litewski, brat stryjeczny Władysława Jagiełły. W latach 1382–1385 oraz 1390 przejściowo sprzymierzony z Krzyżakami przeciw Jagielle.
obiecnijcie— dziś popr.: obiecajcie.
siła(daw.) — wiele.
rajca— radca, doradca.
zdurzyć(daw.) — oszukać.
stolec(daw.) — tron.
wżdy(daw.) — jednak, przecież.
komtur— zwierzchnik domu zako
kmieć— zamożny chłop, posiadający własne gospodarstwo.
wypierać się czegoś— zaprzeczać czemuś.
Witold Kiejstutowicz, zwany Wielkim— (ok. 1350–1430), wielki książę litewski, brat stryjeczny Władysława Jagiełły. W latach 1382–1385 oraz 1390 przejściowo sprzymierzony z Krzyżakami przeciw Jagielle.
szranki(daw.) — drewniane ogrodzenie placu, na którym odbywał się turniej rycerski, przen. sam turniej.
gładko— tu: łatwo.
nieudałych— dziś popr.: nieudanych.
Mikołaj Powała z Taczewa— (ok. 1380–ok. 1415), rycerz i dyplomata, powołany do rady woje
tęższy(daw.) — silniejszy.
grabia— dziś: hrabia.
grzywna— śrdw. jednostka płatnicza, o wartości pół funta złota lub srebra.
wstrzymaća. strzymać, strzymać(daw.) — tu: wystarczyć.
przydać(daw.) — dodać.
żywie— dziś popr.: żyje.
przezpiecznie(daw.) — bezpiecznie.
zali(daw.) — czy.
Zyndram z Maszkowic— (zm. ok. 1414) polski rycerz niemieckiego pochodzenia.
przyczynić się za kimś— wstawić się za kimś.
kniaź(daw.) — książę.
zajrzeća. zaźrzeć(daw.) — zazdrościć.
jeno(daw.) — tylko.
podufałość(daw.) — zaufanie, przyjaźń.
bojarzyna. bojar— rycerz, szlachcic ruski, wołoski lub litewski.
zajrzeć(daw.) — zazdrościć.
komtur— zwierzchnik domu zako
kwaśny— tu: niezadowolony.
pono(daw.) — ponoć, podobno.
żywie— dziś popr.: żyje.
przeznać— dziś popr.: poznać.
powściągnąć(daw.) — powstrzymać.
podziwienie— dziś popr.: podziw.
karby(daw.) — dyscyplina.
prawo le
kmieć— zamożny chłop, posiadający własne gospodarstwo.
przyrodzony— wrodzony, naturalny.
Konrad von Jungingen— 1355–1407, wielki mistrz zakonu krzyżackiego w latach 1393-1407, zręczny polityk, umiejętnie rozgrywający konflikty między książętami litewskimi.
prorocze słowa— proroctwo św. Brygidy Szwedzkiej (1303-1373), świętej, wizjonerki i pisarki, założycielki zakonu brygidek.
utwierdzić(daw.) — ustanowić.
błąd(daw.) — tu: pogaństwo.
ochromieć(daw.) — okuleć.
racjom— prawdop. wi
Saraceni— Arabowie, muzułmanie, przen. poganie; w czasie opisywanym w powieści w Hiszpanii trwała rekonkwista, to jest odbijanie ziem zajętych przez Saracenów.
zawłóczyć się(daw.) — zasłaniać się.
duszny— tu: dotyczący duszy.
krotofilaa. krotochwila— żart.
małmazja— słodkie wino greckie.
ochromieć(daw.) — okuleć.
szkuta— płaskode
Zyndram z Maszkowic— (zm. ok. 1414) polski rycerz niemieckiego pochodzenia.
Mikołaj Powała z Taczewa— (ok. 1380–ok. 1415), rycerz i dyplomata, powołany do rady woje
Nogat— wschodnie ujście Wisły.
przeźroczy— dziś popr.: przeźroczysty.
mularz— dziś: murarz.
widzi mi się— wydaje mi się.
pałąkowaty— (o nogach) wykrzywiony; częsta przypadłość ludzi spędzających dużo czasu na koniu.
w równi— na równinie.
obstać, stać— wystarczyć.
prezbiterium— część kościoła, w której znajduje się ołtarz.
nierad(daw.) — niezadowolony.
wielki szpitalnik— urzędnik opiekujący się szpitalami w zakonie krzyżackim, jednocześnie komtur elbląski.
wielki szatny— w zakonie krzyżackim urzędnik zajmujący się składami odzieży, a także pancerzami i zbrojownią.
mały komtur— wicekomtur, zastępca komtura.
w Prusiech— dziś popr.: w Prusach.
rycerz rozbójnik(niem. Raubritter)— rycerz utrzymujący się z rabunku.
podmawiać(daw.) — namawiać, podjudzać.
Witold Kiejstutowicz, zwany Wielkim— (ok. 1350–1430), wielki książę litewski, brat stryjeczny Władysława Jagiełły. W latach 1382–1385 oraz 1390 przejściowo sprzymierzony z Krzyżakami przeciw Jagielle.
Ragneta— obecnie Nieman w obwodzie kaliningradzkim; w r. 1289 krzyżacy zbudowali tam zamek.
szranki(daw.) — drewniane ogrodzenie placu, na którym odbywał się turniej rycerski, przen. sam turniej.
wziętość(daw.) — popularność.
mistrzów(daw.) — mistrzowy, mistrza.
krępy— niski i mocno zbudowany.
pałąkowaty— (o nogach) wykrzywiony (częsta przypadłość ludzi spędzających dużo czasu na koniu).
krotofilnik(daw.) — żartowniś.
przymówić— zagadnąć złośliwie.
lamus— budynek gospodarczy, składzik.
pomawiać— posądzać.
Vorburg(niem.) — podzamcze.
utwierdzenie(daw.) — umocnienie.
szychta(daw.) — tu: warstwa, stos.
lazaret— szpital wojskowy bądź przytułek.
wedle(daw.) — obok.
czeladź— służba.
młynówka— potok, przeważnie sztuczny, napędzający młyn wodny.